Aktif paratonerlerin koruma alanları; korunan tesis için yapılacak risk analizi hesabı sonucunda bulunan seviyeye bağlı olarak 79 metre ile 107 metrelik bir yarıçapa sahip olacaktır. Risk analizinde binanın yapısal özellikleri ile coğrafi durumu büyük önem taşır.
2) ∆L değeri nedir?
∆L, ortalama uyarım yolu katsayısıdır. Koruma yarıçapı olmayıp üretici firmaların ürünü ile ilgili bir parametredir.
3) Paratoner tesisatı hangi standartlara göre yapılıyor?
Paratoner tesisatları;
- TS-EN 62 305 Yıldırımdan Korunma,
- BS 6651 Protection of Structures Against Lightning,
- BS 7430 British Standard Code of Practice on Earthing,
- NFC 17-102 ( Fransa )
- TS-EN -50164-1
4) Paratoner seçiminde nelere dikkat edilmelidir?
Paratoner seçiminde; NFC 17102 standardına uygunluğu testinin uluslar arası akredite bir laboratuarda yapılıp yapılmadığına ve ürünün çalışma prensibine dikkat edilmelidir.
5) Faraday kafesiyle mi, yoksa paratonerle mi daha sağlıklı koruma yapılır?
Faraday kafesi, binayı yatay ve dikey iletkenlerle sararak yıldırıma karşı pasif koruma yapan bir sistemdir. Doğru tesisat ile binayı çok iyi bir şekilde koruyabilmesine karşın bina yakınındaki bölgeyi veya çevredeki diğer binaları koruyamaz. Bu nedenle her binaya ayrı koruma yapmak gerekir. Hiçbir yıldırımdan koruma sistemi %100 koruma sağlamadığından iki sistem arasında tercih yapmak; çeşitli ekonomik, estetik kriterlere göre uygulatıcının yapması gereken bir seçimdir.
6) Elektronik cihazlarımı paratonerle koruyabilir miyim?
Aktif paratoner tesisatı koruma bölgesinde herhangi bir noktaya kontrolsüz yıldırım düşmesini engellemek için havayı iyonlaştırarak güvenli bir yol oluşturur ve kendi üstüne düşmesini sağlar. Tamamen binayı ve insan hayatını korumaya yönelik bir uygulamadır. İç tesisatı herhangi bir şekilde korumaz. Elektronik cihazlar için hassasiyetlerine göre uygun aşırı gerilim koruma üniteleri kullanılmalıdır.
7) Nötr-Toprak arasındaki gerilimi nasıl düşürürüm?
Bu gerilimin oluşma sebebi dengesiz beslemedir. Bunu düşürebilmeniz için nötr kablosunun kesitini arttırabilir ve harmonik filtreleme yapılabilir. Topraklama değeri azaltılarak bu gerilim düşürülemez.
8) Toprak direnç düşürücü kimyasalların uygulamaları nasıldır?
Bu kimyasallar; kuru veya nemli toprak fark etmeksizin kullanılabilir. Kullanılacak alanda önce bu kimyasal dökülür, sonra topraklama iletkeni yerleştirilir. Ardından iletkenin üzeri tekrar kimyasalla kapatılıp üzerine toprak dökülerek işlem tamamlanır. Bu kimyasalı çimento gibi ıslakta kullanabilirsiniz.
9) Topraklama yaparken levha mı, çubuk mu kullanmalıyım?
Topraklama yönetmeliği levha kullanımını tavsiye etmemektedir. Bunun sebebi; toprak direncini düşürmek için levhanın boyunu arttırdığımızda, toprak direncinin fazla değişim göstermemesidir.
10) Dış yıldırımlık ve ups topraklamaları gibi fonksiyon topraklamalar temel topraklamaya irtibatlandırılmalı mı? Sakıncası var mı?
Binalarda bulunan tüm topraklamaların eş potansiyel dengeleme barasına bağlanması gerekmektedir. Topraklamada esas eş potansiyelin sağlanması ve olası bir hata durumunda kişinin potansiyel farktan kaynaklanan bir gerilim köprülenmesini engellemektir.
11) TN sistemlerde artık akım anahtarı kullanılır mı?
Artık akım anahtarının çalışma prensibi; fazdan geçen akımla nötrden dönen akımı kontrol ederek fark oluştuğunda devreyi kesmesidir. TN sistemlerde nötrle toprak hattı kısa devre olduğundan hata akımı nötrden akacak ve beslemenin girişine konulan artık akım anahtarı nötrdeki akımı aynı görecek ve sonuçta devreyi kesmeyecektir. TN sistemde artık akım anahtarını tutturmak için kullanılacak olan elektrikli aletin hemen önüne konması ve toprakla nötrü anahtarın girişinde kısa devre yapılması gerekir.
12) Derin topraklayıcı uygulamasının mümkün olmadığı yerlerde ( kayalık zemin ) topraklayıcı olarak ne kullanmalıyız?
Bu tür zeminlerde topraklama çubuğu yerine toprak direnç düşürücü malzeme ile topraklama ağı kullanılması daha iyi sonuç vericektir.
13) Dış yıldırımlık bakım periyotları ne sıklıktadır?
Tüzük ve şartnameler gereği yılda en az bir defa kontrol edilmelidir.
14) Aşırı gerilim koruma ünitelerini enerji beslemesinde kullanmak yeterli midir?
Aşırı gerilim korumalarında voltaj büyüdükçe hassasiyet zayıfladığından dolayı koruma elemanlarından geçen daha küçük boyutlu palsler elektronik cihazlara zarar verebilecek seviyelerdedir. Bu yüzden en sağlıklısı kullanılan elektrikli, özellikle elektronik malzemelerin enerji beslemesini korumaktır. Bunların yanı sıra data ve görüntü kabloları da yer altından geçtiği için yakınına düşen yıldırımlardan etkilenmektedir ve yüksek gerilimi diğer ucundaki elektronik cihaza taşırlar. Bunlarda da koruma malzemeleri kullanılmalıdır.
15) Aktif paratonerler arasındaki farklar nelerdir?
Aktif paratonerler arasındaki farklar; çalışma prensipleri, sertifikaları, ithal veya yerli mamul oluşları ve görünüşleridir. Koruma yarıçapları için eğer NFC 17.101’ye uygun imal edilmişlerse ise hepsi aynıdır.